Cao huyết áp là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, biến chứng và giải pháp cho người bệnh

Bình chọn
Mục lục [ Ẩn ]

Cao huyết áp là gì?

Huyết áp là áp lực máu cần thiết tác động lên thành động mạch nhằm đưa máu đến nuôi dưỡng các mô trong cơ thể. Huyết áp được tạo ra do lực co bóp của tim và sức cản của động mạch. Cao huyết áp là một tình trạng trong đó áp lực của máu đối với thành động mạch đủ lớn và cuối cùng có thể gây ra vấn đề về sức khỏe.

Cụ thể là, các cơ quan trong cơ thể cần oxy để tồn tại. Oxy được vận chuyển tới các cơ quan thông qua máu. Khi tim đập, nó tạo ra áp lực đẩy máu qua một mạng lưới các động mạch và tĩnh mạch hình ống (còn được gọi là các mạch máu và mao mạch). Áp lực máu (huyết áp) là kết quả của hai lực. Lực thứ nhất xảy ra khi máu bơm ra khỏi tim và vào các động mạch (đây là một phần của hệ thống tuần hoàn). Lực thứ hai được tạo ra khi tim nghỉ giữa các nhịp đập nó. Hai lực lượng này được đại diện bởi các con số trong đo huyết áp.

Huyết áp được đo bằng hai chỉ số là huyết áp tâm thu (áp lực đẩy máu vào động mạch, tim co bóp) và huyết áp tâm trương (huyết áp khi cơ tim giãn nghỉ). Ví dụ 120/80 mmHg (mmHg là milimet thủy ngân, đây là đơn vị dùng để đo huyết áp).

Theo hiệp hội tăng huyết áp thì một người lớn bị tăng huyết áp khi huyết áp tâm thu lớn hơn hoặc bằng 140mmHg và/ hoặc huyết áp tâm trương lớn hơn hoặc bằng 90mmHg.

Các triệu chứng của bệnh Cao huyết áp

Vì cao huyết áp thường không có dấu hiệu hoặc triệu chứng, vì vậy cách duy nhất để biết nếu bạn bị cao huyết áp là đo huyết áp. Tuy nhiên, số đo cao, không nhất thiết có nghĩa là bạn bị cao huyết áp. Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến huyết áp của bạn, do đó bác sĩ cần theo dõi số đo nhiều ngày để theo dõi xem, liệu số đo huyết áp đó có cao kéo dài theo thời gian, hay chỉ là trong ngày. Đôi khi những người có huyết áp rất cao nói rằng họ thấy xuất hiện những cơn đau đầu, nhưng tốt nhất là đến gặp bác sĩ nếu bạn đang nghi ngờ tình trạng sức khỏe của mình có thể là cao huyết áp.

Các triệu chứng khác có thể gặp là đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, hồi hộp, mệt mỏi, khó thở, mờ mắt, chảy máu cam… Đây là các triệu chứng không đặc hiệu cho bệnh cao huyết áp.

Chảy máu mũi: Đây cũng là cũng là một trong những dấu hiệu của căn bệnh huyết áp cao ở giai đoạn đầu. Khi huyết áp của bạn tăng cao và đột ngột bị chảy máu mũi nhiều, máu khó ngừng chảy thì bạn nên đi khám ngay để được kiểm tra huyết áp, và điều trị bệnh kịp thời.

Xuất hiện vệt máu bên trong mắt, hoặc bị xuất huyết kết mạc cũng có thể là dấu hiệu của người đang bị bệnh huyết áp cao hoặc tiểu đường.

Thấy tê hoặc ngứa râm ran ở các chi: là một dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh đột qụy do huyết áp tăng gây ra. Khi bạn bị tăng huyết áp liên tục và không được kiểm soát được thì cần chú ý vì đây có thể là lý do dẫn đến sự tê liệt các dây thần kinh ở trong cơ thể bạn.

Buồn nôn và nôn: Tuy nhiên, triệu chứng này còn liên quan đến một số những bệnh lý khác. Do đó, bạn nên kiểm chứng với một số triệu chứng liên quan khác đi kèm như: nhìn không rõ, nhìn mờ, khó thở.

Chóng mặt đi kèm với hai triệu chứng là: choáng và chóng mặt, thì đó cũng là dấu hiệu cảnh báo của bệnh huyết áp cao và bạn không nên bỏ qua triệu chứng này nhất là khi nó xảy ra đột ngột.

Ngoài ra còn có các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến huyết áp của bạn như: béo phì, lười hoạt động thể chất, hút thuốc lá, uống rượu…Nếu tình trạng này không sớm được điều trị thì nó có thể dẫn đến rất nhiều những vấn đề khác nghiêm trọng như suy thận, bệnh tim và đột qụy.

Nguyên nhân dẫn đến bệnh huyết áp cao

Có hai loại huyết áp cao.

Tăng huyết áp nguyên phát (tăng huyết áp vô căn):  Huyết áp cao  nguyên phát (còn gọi là huyết áp cao vô căn), là loại tăng huyết áp phổ biến nhất, chiếm đến 95% số trường hợp và biến chứng theo thời gian. Đây là loại huyết áp cao không thể xác định nguyên nhân trực tiếp gây bệnh.

Tăng huyết áp thứ phát: Huyết áp cao thứ phát là luôn xác định được nguyên nhân gây ra bệnh. Một số nguyên nhân gây ra huyết áp cao thứ phát là: Các bệnh lý về thận như suy thận, u thận hay tắc mạch máu vùng thận; các rối loạn hoocmon ở tuyến thượng thận (tiêu biểu là hội chứng Cushing); chứng rối loạn hô hấp trong lúc ngủ; tác dụng phụ khi sử dụng thuốc giảm đau, thuốc giảm cân hoặc liệu pháp thảo dược; phụ nữ có thai, tiền sản giật; một số khuyết tật bẩm sinh (hẹp eo động mạch chủ, …); sử dụng chất kích thích; …v.v…

Sau đây là các nguyên nhân có thể dẫn đến bệnh huyết áp cao:

Tuổi: Tuổi càng cao tỷ lệ tăng huyết áp càng tăng. Khi cơ thể già đi theo thời gian, mạch máu sẽ mất dần độ đàn hồi và đưa đến nguy cơ gây cao huyết áp.

Tiền sử gia đình: Tăng huyết áp thường có truyền thống gia đình.

Béo phì, ít vận động thể lực: Khi cân nặng càng cao thì cơ thể càng cần máu lưu thông nhiều hơn để cung cấp đủ oxy và năng lượng. Béo phì và ít vận động thể lực sẽ khiến bạn dễ mắc huyết áp cao.

Chế độ dinh dưỡng không hợp lý, quá nhiều muối: Một chế độ dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp bạn nâng cao sức khỏe. Nếu sử dụng thực phẩm chứa quá nhiều chất béo, đường,… đặc biệt là muối  lâu dài, sẽ dễ đưa đến bệnh tăng huyết áp, tăng cân và nhiều bệnh lý khác.

Uống quá nhiều rượu: Uống nhiều hơn hai ly rượu trong một ngày cũng có thể làm tăng huyết áp, vì nó khiến cơ thể giải phóng các hormone làm tăng lưu lượng máu và nhịp tim.

Sử dụng thuốc lá: Các hóa chất có trong thuốc lá có thể làm tổn thương niêm mạc của thành động mạch trong cơ thể. Điều này làm thu hẹp lòng các động mạch tăng huyết áp.

Chủng tộc: Người da đen có tỷ lệ tăng huyết áp cao hơn so với người da trắng và da vàng.

Căng thẳng, stress: Căng thẳng thường xuyên có thể dẫn đến tăng huyết áp.

Một số bệnh mãn tính cũng có thể làm tăng nguy cơ huyết áp cao, như cholesterol máu cao, tiểu đường, bệnh thận và ngừng thở khi ngủ.

Đôi khi mang thai cũng làm tăng huyết áp.

Biến chứng nguy hiểm của bệnh huyết áp cao

Bệnh huyết áp cao diễn biến không rõ ràng và triệu chứng bên ngoài thường rất mơ hồ khiến nhiều người bệnh mà không biết mình bị cao huyết áp. Bệnh tiến triển thầm lặng, dễ dẫn tới một số biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều chỉnh lối sống kịp thời. Các biến chứng thường gặp của cao huyết áp là:

Biến chứng lên mạch máu:

Khi bị huyết áp cao, áp lực trong lòng mạch bị tăng lên, theo thời gian sẽ làm mất tính đàn hồi của mạch máu và làm động mạch bị xơ cứng. Do áp lực liên tục làm động mạch giãn và gây nên chứng phình động mạch rất nguy hiểm. Phình động mạch chủ nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời có thể bị vỡ và dẫn đến tử vong.

Cao huyết áp làm hẹp động mạch chậu, động mạch đùi, động mạch chân. Khi động mạch chi dưới bị hẹp nhiều, bệnh nhân đi một đoạn đường thì đau chân, phải đứng lại nghỉ (đau cách hồi).

Biến chứng tim mạch:

Huyết áp cao có thể gây xơ cứng và dày các thành động mạch (xơ vữa động mạch)và làm hẹp mạch vành gây đau ngực do thiếu máu cơ tim, nặng có thể gây nhồi máu cơ tim.

Tăng huyết áp cũng làm cho tim phải hoạt động mạnh làm cơ tim dày (phì đại tâm thất trái) làm ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của tim để bơm máu đến các cơ quan khác lâu dần cơ tim suy yếu và dẫn đến tim to, suy tim.

Biến chứng về não:

Xuất huyết não: Khi huyết áp lên quá cao, mạch máu não không chịu nổi áp lực cao có thể bị vỡ, lúc đó bệnh nhân bị xuất huyết não, gây liệt nửa người, liệt hoàn toàn, nặng thì có thể tử vong (triệu chứng của bệnh nhân tùy vùng xuất huyết lớn hay nhỏ, và tùy vị trí vùng xuất huyết).

Nhũn não: Cao huyết áp làm hẹp mạch máu nuôi não (tương tự hư mạch vành), nếu mãng xơ vữa bị nứt, vỡ, làm hình thành cục máu đông, làm tắc mạch máu não gây chết 1 vùng não (còn gọi là nhũn não).

Thiếu máu não: Cao huyết áp làm hẹp động mạch cảnh, động mạch não, làm máu bơm lên não không đủ khiến bệnh nhân thấy đau đầu chóng mặt, hoa mắt, có khi bất tỉnh.

Biến chứng về thận:

Thận là một trong những bộ phận đóng vai trò giữ cho huyết áp của cơ thể được bình thường. Bệnh huyết áp cao gây hư hại các mạch máu trong thận làm thận mất chức năng lọc, làm hẹp động mạch thận, từ đó gây suy thận.

Biến chứng về mắt:

Tăng huyết áp khiến tất cả các mạch máu nuôi cơ thể đều bị ảnh hưởng, kể cả các mạch máu tới mắt.Tăng huyết áp có thể gây ra bệnh lý võng mạc, thậm chí mù mắt.

Các biến chứng khác như:

Cao huyết áp liên tục có thể ảnh hưởng đến các mạch máu ở tứ chi. Nó có thể làm thu hẹp và cứng các mạch máu ở chân dẫn đến bệnh động mạch ngoại biên (PAD).

Huyết áp cao có thể làm ảnh hưởng tới giấc ngủ, nhất là chứng ngừng thở khi ngủ (OSA); ảnh hưởng tới sự chuyển hóa canxi dễ gây loãng xương, gãy xương, đặc biệt ở người cao tuổi.

Giải pháp đỗi với người mắc bệnh cao huyết áp

Hiện nay có hơn 300 loại thuốc dùng để điều trị tăng huyết áp. Biện pháp dùng thuốc do thầy thuốc đảm nhận, người bệnh tuyệt đối không được tự ý điều chỉnh hoặc bỏ thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Một số nhóm thuốc huyết áp thường được sử dụng: Thuốc lợi tiểu, thuốc ức chế men chuyển, thuốc chẹn thụ thể AT1, thuốc chẹn kênh can xi, thuốc chẹn beta giao cảm, thuốc giãn mạch…Không nên ỷ lại vào thuốc mà xem nhẹ hiệu quả của thay đổi lối sống.

Lưu ý rằng, biện pháp không dùng thuốc là cách thức điều trị đầu tiên. Nếu chưa đạt hiệu quả   người bệnh kết hợp với cách điều trị bằng thuốc, hướng đến mục tiêu cuối cùng là ổn định được huyết áp ở mức an toàn.

Thay đổi lối sống để kiểm soát huyết áp cao: Ngoài việc kiểm soát tăng huyết áp bằng thuốc, người bệnh cần phải thay đổi lối sống để kiểm soát huyết áp, bằng cách:

Chế độ dinh dưỡng hợp lý: tăng cường ăn trái cây, rau, ngũ cốc và thực phẩm từ sữa ít chất béo. Các thực phẩm giàu kali, có thể giúp ngăn ngừa và kiểm soát huyết áp cao. Ăn ít các chất béo bão hòa.

– Ăn giảm muối: chỉ nên ăn 2-3 g muối mỗi ngày để hạn chế tăng huyết áp. Hạn chế các thực phẩm đóng hộp có hàm lượng muối cao.

– Duy trì trọng lượng khỏe mạnh: giảm cân nặng nếu thừa cân, béo phì.

– Tăng cường hoạt động thể chất: thường xuyên luyện tập có thể giúp giảm huyết áp. Nên luyện tập ít nhất 30 phút hoạt động thể chất mỗi ngày.

– Hạn chế uống rượu, không hút thuốc lá: không sử dụng các chất kích thích để hạn chế tăng huyết áp.

– Giải tỏa căng thẳng- stress: tránh các stress trong cuộc sống, tập thư giãn như hít thở sâu hay tập thiền.

– Theo dõi huyết áp ở nhà: nên có máy đo huyết áp điện tử tại nhà đê theo dõi huyết áp thường xuyên và kiểm soát tốt các chỉ số huyết áp hàng ngày.

Thu Nguyễn (St)

ÍCH ÁP CAO - TỐT CHO NGƯỜI CAO HUYẾT ÁP

Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ Ích Áp Cao được chiết xuất từ 2 loại thảo dược truyền thống Vương tôn & Giảo cổ lam. Giúp hỗ trợ giảm huyết áp, giảm cholesterol; hỗ trợ giảm nguy cơ xơ vữa mạch máu.

ĐẶT MUA ÍCH ÁP CAO NGAY ĐỂ ĐƯỢC HƯỞNG ƯU ĐÃI 10 TẶNG 1

*
*

Bình luận